CÓ PHẢI THAM GIA HÒA GIẢI KHI THUẬN TÌNH LY HÔN?

CÓ PHẢI THAM GIA HÒA GIẢI KHI THUẬN TÌNH LY HÔN?

Ly hôn không chỉ là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án mà còn tác động đến con cái và gia đình hai bên. Do đó, Pháp luật hiện hành quy định về thủ tục hòa giải khi thuận tình ly hôn nhưng vì nhiều lý do cũng như mong muốn giải quyết nhanh nhất có thể mà các cặp vợ chồng lo lắng về vấn đề hòa giải.

Đã thỏa thuận xong khi thuận tình ly hôn thì có cần phải tham gia hòa giải không?

Điều kiện để ly hôn thuận tình

Theo quy định tại Điều 55 Luật hôn nhân gia đình 2014 về “Thuận tình ly hôn” , để ly hôn thuận tình phải đảm bảo hai điều kiện sau:

– Hai bên thật sự tự nguyện ly hôn

– Hai bên đã thỏa thuận về việc chia tài sản, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng… Sự thỏa thuận này phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.

Hòa giải ở cơ sở là gì?

Hòa giải ở cơ sở được quy định tại Điều 2 Luật hòa giải ở cơ sở 2013 như sau: “Hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật này.”

Thuận tình ly hôn có bắt buộc hòa giải không?

Theo quy định của pháp luật về hôn nhân gia đình và luật tố tụng dân sự, thủ tục thuận tình ly hôn gồm có hai bước hòa giải: Hòa giải tại cơ sở và Hòa giải tại Tòa án

Hòa giải tại cơ sở đối với ly hôn thuận tình

Tranh chấp phát sinh từ quan hệ hôn nhân và gia đình bao gồm cả ly hôn thuộc phạm vi hòa giải cơ sở theo quy định tại Điều 3 Luật hòa giải ở cơ sở 2013 và điểm c khoản 1 Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP

Tại Điều 52 Luật Hôn nhân gia đình 2014 về “Khuyến khích hòa giải ở cơ sở”, quy định về tiến hành hòa giải đối với ly hôn thuận tình như sau:“Nhà nước và xã hội khuyến khích việc hòa giải ở cơ sở khi vợ, chồng có yêu cầu ly hôn. Việc hòa giải được thực hiện theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở”

Theo đó, việc tiến hành hòa giải tại cơ sở là không bắt buộc khi tiến hành thủ tục ly hôn. Khi vợ chồng muốn thực hiện thủ tục công nhận thuận tình ly hôn và thỏa thuận về con cái, chia tài sản khi ly hôn thì có thể thực hiện ngay thủ tục này đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

Hòa giải tại tòa án đối với ly hôn thuận tình

Thủ tục hòa giải đối với trường hợp thuận tình ly hôn được tiến hành với mục đích để gia đình đoàn tụ, cũng như được Thẩm phán giải thích về quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha, mẹ và con, giữa các thành viên khác trong gia đình, về trách nhiệm cấp dưỡng và các vấn đề khác liên quan đến hôn nhân và gia đình. 

Số lần tham gia hòa giải đối với ly hôn thuận tình và thời gian giữa các phiên hòa giải hiện chưa được pháp luật quy định. Trong thực tiễn xét xử, Tòa án nhân dân có thẩm quyền sẽ tiến hành hòa giải 2 – 3 phiên. Tuy nhiên, đối với những trường hợp không tiến hành hòa giải được theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, khi mà “Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt. Đương sự không thể tham gia hòa giải được vì có lý do chính đáng. Đương sự là vợ hoặc chồng trong vụ án ly hôn là người mất năng lực hành vi dân sự. Một trong các đương sự đề nghị không tiến hành hòa giải.” Lúc này Thẩm phán có quyền tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ mà không tiến hành hòa giải theo quy định tại Điều 208 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Thủ tục hòa giải được thực hiện theo quy định tại Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, như sau:

– Trước khi thực hiện hòa giải: Nếu xét thấy cần thiết, Thẩm phán có thể tham khảo ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em về hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn, nguyện vọng của vợ, chồng, con có liên quan để có có hướng hòa giải cho phù hợp.

– Thủ tục tiến hành hòa giải tại Tòa án:

Bước 1: Thẩm phán phổ biến quyền và nghĩa vụ của các đương sự; phân tích kết quả nếu hai vợ chồng đoàn tụ;

Bước 2: Các đương sự trình bày nội dung tranh chấp, bổ sung yêu cầu căn cứ để bảo vệ cho yêu cầu ly hôn của mình và đề xuất những vấn đề cần hòa giải, hướng giải quyết (nếu có);

Bước 3: Thẩm phán xác định và kết luận những vấn đề hai vợ chồng đã thống nhất, chưa thống nhất và yêu cầu bổ sung, trình bày những nội dung chưa rõ, chưa thống nhất;

Bước 4: Thẩm phán lập biên bản và ra các quyết định.

Thẩm phán ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự khi có đầy đủ các điều kiện: hai bên thực sự tự nguyện ly hôn; hai bên đã thỏa thuận được với nhau việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng và chăm sóc, giáo dục con cái; sự thỏa thuận đảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ, con.

Trong trường hợp các bên không thỏa thuận được về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con thì Tòa án đình chỉ giải quyết việc dân sự về công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản ly hôn và thụ lý vụ án để giải quyết. Việc giải quyết vụ án được thực hiện theo thủ tục của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.